O tipo de ficheiro proporcionado non é unha imaxe válida
Fallou a carga do ficheiro
{{errors.track.message}}
Non se atopou ningún usuario {{searched.users.length}} usuarios atopados
Anterior
A continuación
{{currentImage.author}}
A información do cumio gardouse correctamente
A información proporcionada non é válida
Debería revisar os seguintes datos :
  • O nome non é válido
    Sen definir
  • A serra / macizo non é válida
    {{mountain.location}}
  • A altitude non é válida
  • A zona UTM especificada para a posición non é válida
    {{position}}
  • A coordenada UTM "X" especificada para a posición non é válida
    {{position}}
  • A coordenada UTM "Y" especificada para a posición non é válida
    {{position}}
  • O protagonismo non é válido
    {{mountain.prominence}}
  • A categoría non é válida
    {{mountain.category}}
Selecciona o ficheiro de track de carga de GPX, CompeGPS®, OziExplorer
Os ficheiros GPX son o formato máis común e adecuado para compartir as túas rutas
  • IGN España MTN50 (E = 1 : 50000)
    Vitoria-Gasteiz (22-7)
    Descargar 27,8 MB
    A descarga fornécese desde un servidor externo
Queres continuar coa eliminación da imaxe?
O comentario eliminarase permanentemente
Queres continuar coa eliminación do comentario?
O cumio eliminarase definitivamente
Queres continuar coa eliminación?
¿Quere continuar coa eliminación do documento?
O cume foi eliminado con éxito
O comentario gardouse correctamente
Ascensións gravadas : {{climbed_climbs.length}}
  • Desfacerse de

Non tes ascensións gravadas

¿Queres gravar a túa historia de escalada?

Crea unha conta agora ou inicia sesión

Os ascensos gardáronse
Publicacións {{authorInfo.stats.publications}}
Cumios {{authorInfo.stats.mountains}}
Tracks {{authorInfo.stats.tracks}}
Comentarios {{authorInfo.stats.posts}}
Imaxes {{authorInfo.stats.images}}
Visitas {{authorInfo.stats.hits}}
Últimas imaxes cargadas
Descarga a lista
Cumio Altitude Data
{{mountain.name.split('/')[0]}} {{mountain.altitude}}
{{mountain.modificationDate|date}}
creado
modificado
Que podo facer aquí?
  • Podes editar a información do cume, tanto a revisión descritiva como a información proporcionada
    Utilice a barra de ferramentas proporcionada para este propósito
  • Podes rexistrar un novo cume que aínda non estaba incluído en Mendikat. Use o botón da barra de ferramentas para este propósito
    Nova
  • Podes aportar novas imaxes interesantes. Busque na páxina o botón para cargar imaxes
    Subir imaxes
  • Podes cargar as túas tracks e compartilas con outros usuarios. Utilice o botón de carga da track, que atopará na páxina, con ese obxectivo
    Cargar track
Documento Tamaño Modificado
{{document.name}} {{document.size|filesize}} {{document.modified|date}}

Produciuse un erro ao cargar o documento

O ficheiro non ten un formato válido (PDF)

Bardamendi

669 m
Engadir ás miñas subidas Compartir Copia ligazón A ligazón foi copiada no portapapeis
Podes mover o cume no mapa para redefinir a súa posición
{{summit.name|name}} ({{summit.altitude|altitude}})
{{summit.name|name}} ({{summit.altitude|altitude}})
{{summit.position}}
Ver Cumio
Debe proporcionar un nome
A altitude proporcionada non é válida
A posición indicada non é válida. Ex: 30 500000 4750000
Amanecer
07:44
Atardecer
20:37
Duración do día
12:53
Fase lunar
Orto 02:55
Ocaso 18:46
  • Vitoria-Gasteiz (22-7) (112)
A prominencia proporcionada non é válida
A categoría proporcionada non é válida. Ex: 1, 1+, 1-, 2, 3
Inclúe todos os territorios aos que pertence a montaña
Selecciona o territorio
Engadir á lista
Territorios seleccionados
  • {{region.name}}
Inclúe todos os catálogos aos que pertence o monte
Seleccione Catálogo
Engadir á lista
Catálogos seleccionados
  • {{catalog.name}}
Ningún seleccionado
Coñeces esta montaña? Podes colaborar en Mendikat revisando este cume
Crea unha conta agora ou inicia sesión
Creada
13-06-2020
Modificado
01-03-2025
7 ascensos
Teña en conta que copiar contido deste sitio sen permiso é unha infracción dos dereitos de autor, distrae os esforzos dos seus creadores e pode poñer en perigo a continuidade da existencia do sitio. Grazas por respectar o traballo de todos!

Parabéns! Imos dar sentido a esta información...

Completa a revisión con información útil e verificada para que outros usuarios poidan atopar unha referencia valiosa e interesante.. Use o formato adecuado, revise a súa ortografía e preste atención á calidade. As cimas sen información poden ser eliminadas polos administradores..

Muy próximas a la localidad de Aperregi, en el extremo SW del macizo de Oroko Harriak, como apéndices de la cota de Arleaga (797 m), se alzan dos pequeñas prominencias boscosas de escaso interés montañero, pero perfectamente individualizadas: se trata de las modestas cumbres de Arrizuriaga (682 m) y Bardamendi (669 m); por la vaguada abierta entre ambas se cuela el impactante tendido eléctrico que corta sin miramientos la ladera de Arleaga y dibuja en el robledal, hasta el paso de Uribiarte, una fea cicatriz rectilínea.

El acceso a Bardamendi (669 m) se realiza por caminos y sendas de ganado, a través de un limpio pastizal de diente, donde nuestro único cuidado consistirá en mantener cerradas las langas y en no molestar a las vacas que podamos encontrar. A diferencia del cercano promontorio de Arrizuriaga, vestido por un robledal mixto típico en la zona, un pinar de pino silvestre, recorrido por alguna limpia senda de vacas, cubre la ladera norte prácticamente hasta la cima; el punto más elevado de la colina, no obstante, se localiza cerca del borde del bosque, inmerso en un tupido endrinal que, en sentido estricto, impide alcanzar la cota cimera.

El monasterio de Santa Águeda de Mañarieta

En nuestro paseo hacia Bardamendi, caminaremos por el antiguo "término redondo" del desaparecido monasterio medieval de Santa Águeda de Mañarieta (Santa Gadea de Magnarieta, en los documentos de la época), una de las iglesias rurales creadas en la alta edad media por los señores como herramientas de colonización y repoblación, necesarias para el asentamiento de campesinos y siervos en sus dominios; y útiles, al mismo tiempo, para asegurar el control sobre la gleba por medio del oscurantismo religioso y del temor a los castigos divinos propalados por el clero.

En la milenarista Zuffia de Iuso de los códices emilianenses, nuestra actual Zuia, proliferaron estos llamados "monasterios" (el término no se refiere a un convento propiamente dicho, sino a una pequeña ermita, probablemente de hechuras sencillas, atendida por un único monje), que sin duda jugarían un papel importante como células de cohexión para las primitivas aldeas zuyanas, nacidas durante la alta edad media a partir de los pequeños asentamientos rurales establecidos en época tardorromana a lo largo del río Baia.

Los papeles antiguos registran en el valle, en fechas algo posteriores al año 1000 pero cercanas a esa simbólica fecha, hasta cinco monasterios: Santa María de Urrechu, en Sarria; San Julián de Axpuru, Santa María de Lasarte y Santa María de Oro, en Bitoriano; y Santa Águeda de Mañarieta, en Aperregi. De todos ellos, el santuario de Oro sigue gozando de buena salud, y en el antiguo lugar de Axpuru se alza la parroquia de Bitoriano, dedicada a San Julián y Santa Basilisa; del resto, ya desaparecidos, además de la correspondiente huella toponímica (Urretxu en Sarria, Laxarte en Bitoriano, Mañarieta en Aperregi), existe constancia documental y evidencia arqueológica.

Es inevitable mencionar que Mañarieta aparece documentado por primera vez en una donación hecha en 1138 al Monasterio de Nájera por María López, hija de Lope González y de Toda López, y sobrina por parte de madre de Diego López I de Haro, tercer Señor de Vizcaya, todos ellos enterrados en Santa María de Nájera); en la donación al monasterio riojano, tenencia en esa época del Señorío de Vizcaya, esta señora, sin duda poderosa, además de sus posesiones zuyanas de Oro, Urretxu y Mañarieta, incluye el monasterio de Santa María de Estibaliz.

Entre las Zonas de presunción arqueológica del municipio de Zuia, catalogadas por el Departamento de Cultura del Gobierno Vasco, se incluye el "Poblado de Mañarrieta" (s.XII), que la ficha sitúa a media ladera al E de Bardamendi, donde algún pequeño fragmento de teja hace presumir la ubicación de la ermita de Santa Águeda. El "término redondo" de Mañarieta, es decir, los terrenos que el monasterio arrendaba a los vecinos a cambio de una contribución para su mantenimiento, ocupaba una superficie aproximada de 100 ha, tendida a los pies de la ladera meridional de las Peñas de Oro; el espacio, una abrigada extensión de terreno en forma de media concha, ocupada en la actualidad por praderío, resulta aún reconocible.

El erudito José Iturrate Sáenz de la Fuente, antiguo párroco de Murgia, en un artículo titulado "Los antiguos monasterios de Mañarieta y Urretxu: Presencia de Nájera en el Valle de Zuya" (Revista Sancho el Sabio nº 14. Vitoria, 2001), detalla un apeo y reconocimiento de mojones del término de Mañarieta, realizado en 1737 ante el delegado de Nájera y los representantes del Valle, de la villa de Domaikia y del pueblo de Aperregi:

"Comienza el apeo reconociendo un mojón en la senda que sube de Aperregui a Oro, sigue la divisoria por el camino que lleva de Oro a Domaiquia y se llega hasta la cima de la colina llamada Caterregui, donde existe una cruz de madera; baja, aguas vertientes, al camino que va de Domaiquia a Aperregui, sigue este camino y envolviendo el término de Mañarieta se dirige a la senda citada que sube a dicho santuario. En total se visitaron nueve mojones (...)".

El mencionado trabajo de José Iturrate, de obligada lectura para las personas que quieran profundizar en el tema, relata con apoyo documental las vicisitudes y los problemas que fueron surgiendo en la relación entre Aperregi y Nájera por la administración de los labrantíos. La dependencia del monasterio riojano tocó a su fin con la desamortización de Mendizabal en 1836, que, entre otras medidas destinadas a un reparto más justo de las tierras, suprimió el diezmo eclesiástico y enajenó y vendió las propiedades monacales; en el caso de Mañarieta, por medio de compras y posteriores donaciones, los terrenos pasaron a propiedad de los pueblos de Aperregi, Domaikia y Bitoriano.

Respecto a la ermita de Santa Águeda, las visitas pastorales de 1793, a la vista del abandono en que encontraron el edificio, emplazan a las personas obligadas a su conservación a repararla en el plazo de seis meses y, en caso contrario, a demolerla, "...poniendo una cruz en el lugar que ocupan en señal de haber sido sagrado...". En la actualidad no existe ningún rastro visible del templo, que probablemente desapareció en torno a esa fecha.

Desde Aperregi

Sencillísimo paseo desde la recoleta localidad de Aperregi a la cima de Bardamendi, que se puede complementar con el ascenso a la cercana cota de Arrizuriaga y prolongar a voluntad por cualquiera de las cumbres y rincones del macizo de Oroko Haitzak, en torno al emblemático Santuario de Santa María de Oro.

En Aperregi (620 m), situado a 5,6 kilómetros de Murgia, retrocedemos unos metros por la carretera de acceso al pueblo hasta localizar a la derecha (NE) una pista de grava ligeramente descendente, orientada de frente al pasillo abierto por el tendido eléctrico en las laderas de Arleaga (797 m); tras cruzar una pequeña erreka, el camino asciende levemente y muere frente a unos prados cercados.

Una langa a la izquierda permite entrar al herbazal de acceso a Arrizuriaga (682 m). Otra portela de alambre, a la derecha, da paso a un camino que trepa junto al pinar hasta un rellano herboso, apetecido por las vacas para su rumia, donde se alzan varios mojones; se intuye el posible emplazamiento de la desaparecida ermita de Santa Águeda.

La panorámica se abre, hermosa y sin obstáculos, hacia la solana al pie de las Peñas de Oro, una extensa cubeta cercada por los robledales de Arleaga, los peñascos grises de Atxabal y Los Sobrados, la colina herbosa de Intusi y el verde cerro Katergi, con la prolongada umbría de Ganalto, tapizada de hayedos, cerrando el horizonte por el sur.

Por la pradera de fina hierba, con la linde del pinar a la derecha, se asciende hasta la cumbrera del altozano, invadida en sus últimos metros por un denso matorral espinoso; un solitario pino rodeado de endrinos señala la, a día de hoy, inaccesible cima de Bardamendi (669 m). Al W de Bardamendi registramos una pequeña cota, intrascendente en todos los sentidos, denominada Ametzola (648 m), y al SE otra mínima protuberancia anónima (652 m), igualmente sin relevancia a efectos de catálogo.

Acceso: Aperregi (15 min)

Catálogos
Tracks
Non hai track
Comentarios ({{posts.length}})
Non hai comentarios. Rexístrate ou inicia sesión para engadir un novo comentario